اسكندر بيگ تركمان
756
تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى )
چون و الا جناب دستور مكرم عاليشأن از دارالسلطنهء تبريز عزيمت آنصوب فرموده روانه شدند مخاديم واعزه كه در آن سفر رفيق و همصحبت بودند اول خلف الولاة العظام سيد ناصر الدوله سيد مبارك خان والى عربستان حويزه كه از عهد صبى الى يومنا هذا حسب الامر الاعلى در سايه تربيت و اشفاق پدرانه آن عاليجاه نشو و نما يافته اكتساب فضايل نموده بود . ديگر حضرت صاحب سعادت مصطفى پاشا كه از امراء معتبر روميه و در سلك وزراء بوده در جنگ جغال اغلى دستگير شده بود و بسيار مرد قابل خوش صحبت نيكو اخلاق منشى طبيعت بود و حضرت اعلى شاهى ظل اللهى او را بعاليجناب اعتماد الدوله سپرده بودند و نواب ميرزائى با او مصاحبانه اختلاط ميفرمودند و هميشه همصحبت و جزو مجلس آنعاليجناب بود . ديگر مير محمد حسين تفرشى كه از سادات عاليدرجات تفرش و بفضايل و كمالات علمى و عملى آراسته و در فن انشاء و تفنن عبارات و استعارات بامزه سليقه درست و رتبهء عالى دارد و چند سال بود كه بتعليم و تعلم خلف صدق آنصاحب اقبال اعنى مخدوم و مخدومزادهء جهانيان ميرزا طالب خان اطال اللّه عمره قيام داشت و مير عبد الغنى تفرشى كه از اقرباى مشار اليها و سيد نيكو اخلاق و خوش صحبت بود و مدتها [ 533 ] با يكديگر در مدرس علامة العلمائى ميرزا ابراهيم همدانى تلمذ نموده بودند و در شعر پايه بلند داشت . ديگر مولانا مطربى قزوينى كه خلاصهء اهل ادوار و در حسن صوت و گويندگى سرآمد روزگار و تصانيف قول و عملش دستور العمل نقشبندان نادره كار است و بسيار صاحب طبيعت و بذله گوى و نديم و خوش صحبت افتاده و استاد حيدر قلى عودى كه سازنده تيز مضراب خوشنواز و ملازم سركار عالى بود و خدام ميرزائى پيوسته در مجالس خواص با اعزه مذكوره صحبت داشته بشعر سنجى و تاريخ و نقل حكايات و روايات سرور افزاى خاطر همگنان بودند و نخست بدوزال و كور دشت كه دو موضع است از قرى و مواضع الكاء دزمار در كنار رود ارس بر جانب جنوبى واقع شده وارد گشته سه روز در آنجا توقف نمودند و اين هر دو موضع دو قلعهايست از قطعات رياض جنان كه باغات آن بهم پيوسته اقسام ميوهها بتخصيص انار شيرين كه ارباب ذايقه و تميز بر انار يزد و ابرقوه و شاهوار ساوه و قم ترجيح ميدهند و الحق جاى آن دارد و اقسام انگورهاى نازك لطيف الوان در آنجا خوب مىباشد و در آن موسم ميوهها دربار و بسيار بود خصوصا انار كه آن مقدار بحاصل ميآيد كه بتمامى بلاد و قصبات آذربايجان و شيروان واران و گرجستان نقل مينمايند و كافى است اولاد عظام موسى بيك دزمارى كه با سلسلهء عليه نصيريه طوسيه قرب قرابت دارند و الياس خليفه كه از زمره خلفاء قراچه داغ بقدم دودمان و افزونى منزلت و مكان امتياز تمام دارد و در آن اوقات بيمن شفقت و الطاف شاهى و اشفاق و تربيت آن عاليجاهى بحكومت و دارائى آن مملكت سرافراز گشتند با اولاد موسى بيك يك سلسلهاند در قريهء جنت مثال دوزال منازل مرغوب و ايوانهاى بلند اساس در غايت دلنشينى و دلگشائى ترتيب دادهاند و در آن گوشهء نزهت بخش خوان كرم گسترده حسب المقدور تفقد احوال آينده و رونده نموده شيوهء مهمان نوازى مرعى ميدارند . خليفهء مذكور و اولاد موسى بيك سيما شاهرخ بيك كه جوان قابل خوش نويس پرهيزگار و از مستعدان روزگار است و اليوم در خدمت اشرف بمنصب وزارت قورچيان عظام رتبهء سرافرازى دارد و حيدر - بيك برادر او كه در سلك يوزباشيان معتبر منسلك است با همگى اقوام بلوازم ميزبانى كه در خور ميهمانى چنان باشد كما ينبغى قيام نمودند و بهمگى اعزه كه بعز مرافقت و همصحبتى نواب ميرزائى مشرف بودند و